Публікацыі аддзела сучаснай беларускай мовы

Выданні аддзела сучаснай беларускай мовы

ЗА 2016 – 2025 гг.

КНІГІ:

1. Общеславянский лингвистический атлас. Серия фонетико-грамматическая. Выпуск 9 «Рефлексы * tort,*tolt, *tert, *telt, *ort, *olt». – Прага, 2019. (Частка беларускіх аўтараў – 10 карт).
2. Русак, В.П. Беларускае аканне ў агульнаславянскім кантэксце: па матэрыялах выпуску «Рэфлексы *а» Агульнаславянскага лінгвістычнага атласа / В.П. Русак / Мовазнаўства. Літаратуразнаўства. Фалькларыстыка: ХVІ Міжнар. з’зд славістаў (Бялград, 19–27 жніўня 2018 г.) : дакл. беларус. дэлегацыі / Нац.акад навук Беларусі, Беларускі камітэт славістаў. –  Мінск: Права і эканоміка, 2018. – 429 с. ( Русак В.П. – С. 175–195; 1,2 ул.-выд. арк.).
3. Сучасная беларуская мова. Марфеміка. Марфаналогія. Словаўтварэнне : вучэб.-метад. дапам. / З.І. Бадзевіч, В.П. Русак. – Мінск : БДУ, 2017. – 227 с.
4.  Сучасная беларуская мова. Марфалогія: дапаможнік / З. І. Бадзевіч, В. П. Русак [і інш.]. – Мінск: БДУ, 2018. – 323 с. Частка В.П. Русак – С. 141–216.
5. Беларуская лексіка і граматыка: моўная стыхія і моўная норма : Дапаможнік / І.І. Караткевіч, С.А. Важнік, В.І. Уласевіч, В.І. Караткевіч. – Кіеў: Видавництво Ліра-К, 2018. 140 с. (Частка В.І. Уласевіч – 2 арк.).
6. Арфаэпічны слоўнік беларускай мовы / Нац. акад. навук Беларусі, Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа, Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі; уклад.: В. П. Русак, Ю. С. Гецэвіч, С. І. Лысы, В. А. Мандзік. – Мінск: Беларус. навука, 2017. – 757 с.
7. За распрацоўку метадалогіі і стварэнне першага поўнага беларускага лінгвістычнага даведніка па літаратурным вымаўленні па выніках дзейнасці вучоных НАН Беларусі (ТОП-10, 2017) адзначаны калектыў выканаўцаў: ад Інстытута мовазнаўства імя Я. Коласа – д.ф.н. В.П.Русак і к.ф.н. В.А. Мандзік.
8. Русак, В. П. Марфаналогія словаўтварэння / В. П. Русак // Сучасная беларуская мова. Хрэстаматыя : дапаможнік. У 2 ч. Ч. 1. Фанетыка. Фаналогія. Арфаэпія. Графіка. Арфаграфія. Лексікалогія. Лексікаграфія. Фразеалогія. Марфеміка. Марфаналогія. Словаўтварэнне. Марфалогія / склад.: А. Л. Садоўская [і інш.]. – Мінск : БДУ, 2022. – 319 с. / – С. 220–227.
9. Выгонная, Л.Ц. Фанетыка роднага слова: Выбраныя працы / Л. Ц. Выгонная ; уклад.: В.П. Русак [і інш.] ; Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. Беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа. – Мінск : Беларуская навука, 2023. – 393 с.
10.  Ліхадзіеўская Л. А., Русак В. П., Татур В. Л. Жыццёвы лёс Браніслава Тарашкевіча (1892–1938) / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. Беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; навук. рэд. В. П. Русак. – Мінск : Беларуская навука, 2023. – 330 с.
11. Слоўнік беларускай мовы / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; уклад. В. П. Русак, І. У. Кандраценя [і інш.]; навук. рэд. В. П. Русак. – Мінск : Беларус. навука,  2024. – 915 с.
12.  Граматычны слоўнік дзеяслова / Нац. акад. навук, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; уклад.  В. П. Русак, А. А. Кірдун [і інш.]; навук. рэд. В. П. Русак. – Мінск : Беларус. навука, 2024. – 1153 с.
13.  Граматычны слоўнік назоўніка / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; уклад. В.П. Русак, К. Д. Ганчарэнка [і інш.]; навук. рэд. В. П. Русак. – Мінск : Беларус. навука, 2024. – 1261 с.
14.  Граматычны слоўнік прыметніка, займенніка, лічэбніка, прыслоўя / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; уклад. В.П. Русак, Маслоўская Н. П. [і інш.]; навук. рэд. В. П. Русак. – Мінск : Беларус. навука, 2025. – 1119 с.
15.  Арфаэпічны слоўнік беларускай мовы / Нац. акад. навук Беларусі, Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа, Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі; уклад.: В. П. Русак, А. А. Бакуновіч, Я. С. Зяноўка, В. А. Мандзік. – Мінск: Беларус. навука, 2025. – 782 с.

Артыкулы ў выданнях ВАК:

1. Ганчарэнка, К. Д. Уладзімір Караткевіч. Сюжэт твораў і біяграфія // Роднае слова. – № 4. – 2023. – С. 72 – 73 + электронны дадатак.

2. Ганчарэнка, К. Д. Знак таленту Васіля Быкава. Заданні да 100-годдзя пісьменніка // Роднае слова. № 6. 2023. – С. 63 – 65 + электронны дадатак.

3. Русак, В. П. Лингвогеография белорусского аканья: по материалам выпуска «Рефлексы *а» «Общеславянского лингвистического атласа» / В. П. Русак // Труды Института русского языка им. В. В. Виноградова / Российская академия наук, Институт русского языка имени В. В. Виноградова ; гл. ред. А. М. Молдован ; отв. ред. номера Т. И. Вендина. – М. : Чеховский Печатный Двор, 2023, № 3 (37). – 127 с.; С. 50–61.

4. Русак, В. П.  Сучасныя магчымасці даследавання фанетыкі і арфаэпіі беларускай літаратурнай мовы / В. П. Русак // Беларуская лінгвістыка / Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; рэдкал. : І. Л. Капылоў (гал. рэд.), В. М. Нікалаева (адк. сакратар) [і інш.]. – Мінск : Беларуская навука, 2023. – Вып. 91 – С.

5. Уласевіч В.І. Аб асаблівасцях ужывання прыметнікаў мацярынскі і матчын у навуковай тэрміналогіі // Беларуская лінгвістыка. – 2023. – Вып. 90. – С. 166–169 .

6. Уласевіч В.І., Даўгулевіч Н.М. Прынцыпы стварэння “Слоўніка новых запазычаных слоў беларускай мовы” // Беларуская лінгвістыка. – 2023. – Вып. 91. – С. 55–61.

7. Мандзік, В.А. Пашырэнне дыстрыбуцыйных магчымасцей зычных у сучаснай беларускай літаратурнай мове (на прыкладзе трохчленных кансанантных спалучэнняў) / В.А. Мандзік // Беларуская лінгвістыка / Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; рэдкал. : І.Л. Капылоў (гал. рэд.), В.М. Нікалаева (адк. сакратар) [і інш.]. – Мінск : Беларус. навука, 2023. – Вып. 90 – С. 43–48.

Публікацыі ў зборніках навуковых артыкулаў:

1. Русак, В. П. Грані вершаванага коласаўскага слова / В. П. Русак // Вялікі пясняр беларускага народа Якуб Колас – адзін са стваральнікаў сучаснай беларускай літаратурнай мовы: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. Беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа. – Мінск : Беларуская навука, 2023. – С. 73–87.

2. Русак, В. П. Кароткі агляд праблемы акання ў лінгвістыцы: гіпотэзы, дыскусіі, абмекаванні / В. П. Русак // Актуальныя праблемы сучаснай славістыкі: час, прастора, інфармацыйныя тэхналогіі: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа. – Мінск : Беларуская навука, 2023. – С. 84–93.

3. Мандзік, Вераніка. Асаблівасці рэалізацыі асіміляцыйнай мяккасці зычнага [с] у дыялектным маўленні (паводле беларускіх архіўных матэрыялаў АЛА) / Мандзік Вераніка // Актуальныя праблемы сучаснай славістыкі: час, прастора, інфармацыйныя тэхналогіі : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа. – Мінск : Беларуская навука, 2023. – С. 67–78.

4. Мандик, В. А. Консонантные сочетания с фрикативным [с] в позиции сандхи в белорусском литературном языке / В. А. Мандик // Сборник научных статей по итогам работы Международного научного форума НАУКА И ИННОВАЦИИ − СОВРЕМЕННЫЕ КОНЦЕПЦИИ (г. Москва, 7 сентября 2023 г.). Том 2 / Отв. ред. Д. Р. Хисматуллин. – Москва : Издательство Инфинити, 2023. – С. 32–37.

5. Мандик, В. А. Дистрибуция свистящих и шипящих в позиции сандхи в белорусском литературном языке / В. А. Мандик // Язык. Личность. Культура : сборник научных статей по итогам Всероссийской с международным участием научно-практической конференции, посвященной 175-летию И. Я. Яковлева и 65-летию присвоения педагогическому университету имени И. Я. Яковлева / отв. ред. Т. В. Денисова, О. А. Димитриева. – Чебоксары : Чуваш. гос. пед. ун-т, 2023. – С. 198–202.

6. Мандзік, В. А. «Другое чытанне для дзяцей беларусаў» Я. Коласа і перадумовы фарміравання вымаўленчых нормаў / В. А. Мандзік // Вялікі пясняр беларускага народа Якуб Колас – адзін са стваральнікаў сучаснай беларускай літаратурнай мовы : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа. – Мінск : Беларуская навука, 2023. – С. 53–58.

7. Мандзік, В. А. Дыстрыбуцыя зычнага [ц] у беларускай літаратурнай мове (на прыкладзе спалучэнняў «выбухны + [ц]») / В. А. Мандзік // Язык и межкультурные коммуникации : сборник научных статей / Белорус. гос. пед. ун-т им. Максима Танка ; редкол.: В. Д. Старичёнок [и др.] ; отв. ред. В. Д. Старичёнок. – Минск, 2023. – С. 272–276.

8. Татур В. Л. Асобныя этапы жыцця жыццяпісу Якуба Коласа / В. Л. Татур // Вялікі пясняр беларускага народа Якуб Колас – адзін са стваральнікаў сучаснай беларускай літаратурнай мовы: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа. – Мінск : Беларуская навука, 2023. – 88–99. (усяго 340 с.: іл.).

9. Татур В. Л. Специфика типологических исследований славянских языков / В. Л. Татур // Актуальныя праблемы сучаснай славістыкі: час, прастора, інфармацыйныя тэхналогіі: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; рэдкал.: В. П. Русак, В. А. Мандзік. – Мінск : Беларуская навука, 2023. – С. 210 – 217.

10. Ліхадзіеўская, Л. А. Вядомы і невядомы Якуб Колас : да 140-годдзя песняра. / Л. А. Ліхадзіеўская // Вялікі пясняр беларускага народа Якуб Колас – адзін са стваральнікаў сучаснай беларускай літаратурнай мовы: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа. – Мінск : Беларуская навука, 2023. – 121 – 125. (усяго 340 с.: іл.).

11. Ліхадзіеўская, Л. А. Спецыфіка ўжывання дзеепрыметнікаў у сучаснай мове / Л. А. Ліхадзіеўская // Актуальныя праблемы сучаснай славістыкі: час, прастора, інфармацыйныя тэхналогіі: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; рэдкал.: В. П. Русак, В. А. Мандзік. – Мінск : Беларуская навука, 2023. – С. 39 – 46.

Матэрыялы навуковых канферэнцый:

1. Гончаренко, Е. Д. Лексическая модернизация пьесы А. Н. Островского “Доходное место” в спектакле “Профіт” / Е. Д. Гончаренко // Текст. Язык. Человек: сб. науч. труд. /МГПУ им. И. П. Шамякина; С. Б. Кураш (отв. ред.) и др. – Мозырь, МГПУ им. И. П. Шамякина, 2023. – С. 3 – 9.

2. Уласевіч, В. І. Асаблівасці ўжывання прыметніка даччыны ў сучаснай беларускай навуковай тэрміналогіі / В. І. Уласевіч // Общественные и гуманитарные науки. Военная подготовка : материалы 87-й науч.-техн. конф. профессорско-преподавательского состава, научных сотрудников и аспирантов (с международным участием), Минск, 31 января – 17 февраля 2023 г. [Электронный ресурс] / Белорус. гос. технол. ун-т ; отв. за изд. И.В. Войтов. – Минск : БГТУ, 2023. – С. 145–149.

3. Богуш, С. Я. Дапаможнікі па справаводстве 1920-х гг. як крыніца матэрыялу для лінгвістычных даследаванняў / С. Я. Богуш // Общественные и гуманитарные науки. Военная подготовка : материалы 87-й науч.-техн. конф. профессорско-препод. состава, науч. сотрудников и аспирантов (с междунар. участием), Минск, 31 янв. – 17 февр. 2023 г. [Электронный ресурс] / Белорус. гос. технол. ун-т ; отв. за изд. И.В. Войтов. – Минск, 2023. – С. 149–152.

4. Мандзік, В. А. Рэдагаванне машыннага перакладу як сродак павышэння беларускамоўнай лінгвістычнай кампетэнцыі студэнтаў // Проблемы и основные направления развития высшего технического образования : материалы XXV науч.-метод. конф., Минск, 16–17 марта 2023 г. – Минск : БГТУ, 2023. – С. 61–63. [Электронный ресурс] – Рэжым доступу: https://belstu.by/userfolder/dist/sbornik-materialov-25-nmk-bgtu.pdf. – Дата доступу: 17.04.2023.

5. Мандзік, В. А. Арыгінальныя значэнні лексічных адзінак у мове твораў Якуба Коласа / В. А. Мандзік // Общественные и гуманитарные науки. Военная подготовка: материалы 87-й науч.-техн. конф. профессорско-преподавательского состава, научных сотрудников и аспирантов (с международным участием), Минск, 31 января – 17 февраля 2023 г. [Электронный ресурс] / Белорус. гос. технол. ун-т ; отв. за изд. И. В. Войтов. – Минск : БГТУ, 2022. – С. 127–131. – Рэжым доступу: 0006-Общ.-и-гуманит.-науки-материалы-ППС-2023.pdf (belstu.by). – Дата доступу: 17.04.2023.

6. Татур В. Л. Морфонология изменения основы мотивирующего глагола / В. Л. Татур // Общественные и гуманитарные науки. Военная подготовка : материалы 87-й науч.-техн. Конф. Профессорско-преподавательского состава, научных сотрудников и аспирантов (с международным участием), Минск, 31 января – 17 феврвля 2023 г. [Электронный ресурс] / Белорус. Гос. Технолог. Ун-т ; отв. За издание И. В. Войтов. – Минск : БГТУ, 2023. – С. 160 –164.

7. Русак, В. П. Белорусская лексика в общеславянском контексте: по материалам ОЛА / В. П. Русак // Научный поиск в сфере современной культуры и искусств : материалы научной конференции профессорско-преподавательского состава Белорусского государственного университета культуры и искусств (Минск, 24 ноября 2022 г.) / Белорусский государственный университет культуры и искусств ; [редкол.: Н. В. Карчевская (пред.), Е. Е. Корсакова, Е. В. Пагоцкая, Н. Е. Шелупенко]. – Минск, 2023. – С. 326–331.

8. Русак В. П. Марфаналагічны прынцып класіфікацыі назоўнікаў / В. П. Русак // Общественные и гуманитарные науки. Военная подготовка: материалы 87-й науч.-техн. конф. профессорско-преподавательского состава, научных сотрудников и аспирантов (с международным участием), Минск, 31 января – 17 февраля 2023 г. [Электронный ресурс] / Белорус. гос. технол. ун-т ; отв. за изд. И. В. Войтов. – Минск : БГТУ, 2022. – С. 106–112. – Рэжым доступу: 0006-Общ.-и-гуманит.-науки-материалы-ППС-2023.pdf (belstu.by). – Дата доступу: 17.04.2023.

КАНФЕРЭНЦЫІ

2016–2025 гг.

         Супрацоўнікі аддзела падрыхтавалі і правялі 3 канферэнцыі, па выніках якіх апублікаваны зборнікі навуковых артыкулаў.

• Беларуская граматыка: ад Браніслава Тарашкевіча да сучаснасці: зб. матэрыялаў Міжнароднай навук. канферэнцыі (Мінск, 19–20 студзеня 2017 г.) / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа / рэд. калегія: В. А. Мандзік, Л. А. Ліхадзіеўская, В. Л. Татур. – Мінск : Чатыры чвэрці, 2017. – 418 с.
• Актуальныя праблемы сучаснай славістыкі: час, прастора, інфармацыйныя тэхналогіі : зборнік навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа / рэдкал.: В. П. Русак, В. А. Мандзік. – Мінск : Беларуская навука, 2023. – 341 с.
• Вялікі пясняр беларускага народа Якуб Колас – адзін са стваральнікаў сучаснай беларускай літаратурнай мовы : зборнік навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. Беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т Мовазнаўства імя Якуба Коласа / рэдкал.: В. П. Русак, В. А. Мандзік. – Мінск : Беларуская навука, 2023, – 340 с.