Публікацыі аддзела дыялекталогіі і лінгвагеаграфіі

Лексікаграфічны напрамак (слоўнікі, слоўнікавыя падборкі)

• Слоўнiк беларускiх гаворак паўночна-заходняй Беларусi i яе пагранiчча : у 5 т. / АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; уклад.: Ю.Ф. Мацкевіч [і інш.] ; рэд. Ю.Ф. Мацкевіч. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1979–1986. – Т. 1 : А–Г. – 1979. – 512 с.
• Слоўнiк беларускiх гаворак паўночна-заходняй Беларусi i яе пагранiчча : у 5 т. / АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; уклад.: Ю.Ф. Мацкевіч [і інш.] ; рэд. Ю.Ф. Мацкевіч. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1979–1986. – Т. 2 : Д–Л. – 1980. – 728 с.
• Слоўнiк беларускiх гаворак паўночна-заходняй Беларусi i яе пагранiчча : у 5 т. / АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; уклад.: Ю.Ф. Мацкевіч [і інш.] ; рэд. Ю.Ф. Мацкевіч. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1979–1986. – Т. 3 : М–Плашэйшы. – 1982. – 536 с.
• Слоўнiк беларускiх гаворак паўночна-заходняй Беларусi i яе пагранiчча : у 5 т. / АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; уклад.: Ю.Ф. Мацкевіч [і інш.] ; рэд. Ю.Ф. Мацкевіч. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1979–1986. – Т. 4 : Плева–Стыдацца. – 1984. – 616 с.
• Слоўнiк беларускiх гаворак паўночна-заходняй Беларусi i яе пагранiчча : у 5 т. / АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; уклад.: Ю.Ф. Мацкевіч [і інш.] ; рэд. Ю.Ф. Мацкевіч. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1979–1986. – Т. 5 : Стыдзіцца–Я. – 1986. – 563 с.
• Тураўскi слоўнiк : у 5 т. / Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; склад. А.А. Крывіцкі [і інш.] ; рэд. А.А. Крывіцкі. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1982–1987. – Т. 1 : А–Г. – 1982. – 255 с.
• Тураўскi слоўнiк : у 5 т. / Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; склад. А.А. Крывіцкі [і інш.] ; рэд. А.А. Крывіцкі. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1982–1987. – Т. 2 : Д–К. – 1982. – 271 с.
• Тураўскi слоўнiк : у 5 т. / Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; склад. А.А. Крывіцкі [і інш.] ; рэд. А.А. Крывіцкі. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1982–1987. – Т. 3 : Л–О. – 1984. – 311 с.
• Тураўскi слоўнiк : у 5 т. / Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; склад. А.А. Крывіцкі [і інш.] ; рэд. А.А. Крывіцкі. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1982–1987. – Т. 4 : П–Р. – 1985. – 360 с.
• Тураўскi слоўнiк : у 5 т. / Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; склад. А.А. Крывіцкі [і інш.] ; рэд. А.А. Крывіцкі. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1982–1987. – Т. 5 : С–Я. – 1987. – 424 с.
• Мова Сенненшчыны : дыялект. сл. : у 2 т. / Нац. Акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Філ. “Ін-т мовы і літ. імя Якуба Коласа і Янкі Купалы”; уклад.: Н.М. Бунько [і інш.]; навук. рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. ‒ Мінск : Беларус. навука, 2015. ‒ Т. 1 : А‒О. ‒ 424 с.
• Мова Сенненшчыны: дыялект. сл. : у 2 т. / Нац. Акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. Беларус. культуры, мовы і літ., Філ. “Ін-т мовы і літ. імя Якуба Коласа і Янкі Купалы”; уклад.: Н.М. Бунько [і інш.]; навук. рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. ‒ Мінск : Беларуская навука, 2015. ‒ Т. 2 : П‒Я. ‒ 410 с.
• Полацкія дыяменты: дыялект. сл. / Нац. Акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., філ. “Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа”; навук. рэд. В.М. Курцова. – Мінск : Беларус. навука, 2016. – 116 с.
• Ярушэвіч, А.В. Расейска-беларускі слоўнік. Архіўная спадчына / А.В. Ярушэвіч; уклад., уст. арт. І.У. Галуза; навук. рэд. В.М. Курцова; Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа, Нац. архіў Рэспублікі Беларусь. – Мінск : Беларус. навука, 2018. – 351 с.
• З архіўных матэрыялаў «Лексічнага атласа беларускіх народных гаворак» (Віцебская вобласць) (падрыхтавала Хвіланчук Ю.Л.) // Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; навук. рэд. В.М. Курцова. – Мінск : Беларус. навука, 2024. – Вып. 7. ‒ С. 73‒98.
• Курцова, В.М., Кунцэвіч, Л.П. Лексічны словазбор з Акцябршчыны / В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч // Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; навук. рэд. В.М. Курцова. – Мінск : Беларус. навука, 2024. – Вып. 7. ‒ С. 5‒32.
• Кунцэвіч, Л.П., Курцова, В.М. Гаворыць Случчына / Л.П. Кунцэвіч, В.М. Курцова // Беларуская дыялекталогія. Матэрыялы і даслед.: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; навук. рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2021. – Вып. 6. ‒ С. 6–20.
• Кунцэвіч, Л.П., Курцова, В.М. Словазбор з фальклорна-этнаграфічных крыніц / Л.П. Кунцэвіч, В.М. Курцова // Беларуская дыялекталогія. Матэрыялы і даследаванні: зб. навук. арт. / НАН Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; навук. рэд. В. М. Курцова, Л. П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2018. – Вып. 5. ‒ С. 31–63.
• Лексічны словазбор з мястэчка Ілья: На аснове запісаў даследавання «Я. Ф. Карскі. матэрыялы для вывучэння беларускіх гаворак» (падрыхтавала Курцова В. М.) // Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; навук. рэд. В.М. Курцова. – Мінск : Беларус. навука, 2024. – Вып. 7. ‒ С. 98‒110.

Тэматычныя слоўнікі

• Жывёльны свет : тэмат. слоўн. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; склад. В.Д. Астрэйка [і інш.] ; навук. рэд. Л.П. Кунцэвіч, А.А. Крывіцкі. – Мінск : Беларус. навука, 1999. – 239 с.
• Раслінны свет : тэмат. слоўн. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; склад. В.Д. Астрэйка [і інш.]; навук. рэд. Л.П. Кунцэвіч, А.А. Крывіцкі. – Мінск : Беларус. навука, 2001. – 655 с.
• Чалавек : тэмат. слоўн. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; навук. рэд. Л.П. Кунцэвіч, А.А. Крывіцкі. – Мінск : Беларус. навука, 2006.
• Сельская гаспадарка : тэмат. слоўн. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; склад. В.Д. Астрэйка [і інш.] ; навук. рэд. Л.П. Кунцэвіч, В.М. Курцова. – Мінск : Беларус. навука, 2010. – 527 с.
• Плытніцтва : тэмат. сл. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа В.М. Курцова [і інш.]; навук. рэд. В.М. Курцова. – Мінск : Беларус. навука, 2019. – 297 с.: іл.
• Трухан, Т.М., Клімчук, Ф.Д. Лексіка апрацоўкі льну : тэмат. слоўн., лекс. атлас / Т.М. Трухан, Ф.Д. Клімчук. – Мінск : Права і эканоміка, 2006 г. – 202 с.
• Чалавек : тэмат. слоўн. / НАН Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; склад.: В.Д. Астрэйка [і інш.] ; навук. рэд. Л.П. Кунцэвіч, А.А. Крывіцкі. – Мінск : Беларус. навука, 2006. – 573 с.

Дыялекталагічныя зборнікі, перыядычныя выданні аддзела

• Беларуская дыялекталогія : матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэд. Л.П. Кунцэвіч, В.М. Курцова. – Мінск : Беларус. навука, 2010. – Вып. 1. – 315 с.
• Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. Да 100-годдзя з дня нараджэння Ю.Ф. Мацкевіч. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч, Т. М. Трухан. – Мінск : Беларус. навука, 2012. – Вып. 2. – 263 с.
• Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2014. – Вып. 3. – 304 с.
• Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. Акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., філ. «Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа» ; рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2016. – Вып. 4. – 403 с.
• Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; навук. рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2018. – Вып. 5. – 403 с.
• Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; навук. рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2021. – Вып. 6. ‒ 440 с.
• Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; навук. рэд. В.М. Курцова. – Мінск : Беларус. навука, 2024. – Вып. 7. ‒ 406 с.
• Гавораць чарнобыльцы: з мясцовых гаворак чарнобыльскай зоны ў Беларусі / склад. і навук. рэд. А.А. Крывіцкі. – Мінск : ЦНБ АН РБ, 1994. – 220 с.
• Жывое народнае слова : дыялекталаг. зб. / Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; рэд. П. А. Міхайлаў, І.Я. Яшкін. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1992. – 271 с.
• Жывое наша слова : дыялекталаг. зб. (Да 90-годдзя чл.-кар. НАН Беларусі Ю.Ф. Мацкевіч) / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; рэд. Л.П. Кунцэвіч, І.Я. Яшкін. – Мінск : Беларус. навука. – 2001. – 352 с.
• Жывое слова : дыялекталаг. зб. / Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; рэд. Ю.Ф. Мацкевіч, І.Я. Яшкін. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1978. – 288 с.
• З народнага слоўнiка : зб. арт. / Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; рэд. А.А. Крывіцкі, Ю.Ф. Мацкевіч. – Мінск : Навука і тэхніка, 1975. – 390 с.
• Народныя скарбы : дыялекталаг. зб. (Да 80-годдзя А.А. Крывіцкага) / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літ. імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэд. Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Права і эканоміка, 2008. – 388 с.
• Народная лексiка : зб. арт. / Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; рэд. А.А. Крывіцкі, Ю.Ф. Мацкевіч. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1977. – 288 с.
• Народная словатворчасць : зб. арт. / Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; рэд. А.А. Крывіцкі, І.Я. Яшкін. – Мінск : Навука і тэхніка, 1979. – 336 с.
• Скарбы народнай мовы : дыялекталаг. зб. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; рэд. Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Права і эканоміка, 2005. – 385 с.

Тэкстаграфічны напрамак

• Вайна – трагедыя і памяць. Расказваюць сведкі падзей : зб. дыялект. тэкстаў / Нац. акад. навук Беларусі. Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; уклад.: В.М. Курцова, Л.П.Кунцэвіч, Т.М. Трухан ; навук. рэд. В.М. Курцова. – Мінск : Беларус. навука, 2023. – 519 с.
• Хрэстаматыя па беларускай дыялекталогіі. Цэнтральная зона / НАН Беларусі, Ін-т мовы і літ. імя Якуба Коласа І Янкі Купалы ; уклад.: В. Д. Астрэйка [і інш.] ; навук. рэд. Л.П. Кунцэвіч, В.М. Курцова. – Мінск : Беларус. навука, 2009. – 529 с.
• Хрэстаматыя па беларускай дыялекталогіі / АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; склад.: А.У. Арашонкава, М.В. Бірыла, Н.Т. Вайтовіч, А.А. Крывіцкі, Ю.Ф. Мацкевіч [і інш.]; пад рэд. Р.І. Аванесава, М. В. Бірылы. –Мінск : Выд-ва АН БССР, 1962. – 351 с.
• Тэксты з беларускіх гаворак // Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; навук. рэд. В.М. Курцова. – Мінск : Беларус. навука, 2024. – Вып. 7. ‒ С. 219‒374.
• Тэксты з беларускіх гаворак // Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; навук. рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2021. – Вып. 6. ‒ С. 204‒417.
• Тэксты з беларускіх гаворак // Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; навук. рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2018. – Вып. 5. – С. 233–360.
• Тэксты з беларускіх гаворак // Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. Акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., філ. «Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа» ; рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2016. – Вып. 4. – С. 238–355.
• Тэксты з беларускіх гаворак // Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы ; рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2014. – Вып. 3. – С. 198–260.
• Тэксты з беларускіх гаворак // Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. Да 100-годдзя з дня нараджэння Ю.Ф. Мацкевіч. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч, Т. М. Трухан. – Мінск : Беларус. навука, 2012. – Вып. 2. – С.126 –218.
• Тэксты з беларускіх гаворак // Беларуская дыялекталогія : матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэд. Л.П. Кунцэвіч, В.М. Курцова. – Мінск : Беларус. навука, 2010. – Вып. 1. – С. 155–312.

Тэарэтычны (аналітыка‑інтэрпрэтацыйныя даследаванні па апісанні рознаўзроўневай структуры беларускіх гаворак)

• Галавіна, І.В. З’ява пераходу е ˃ о ва ўсходнемагілёўскіх гаворках (на матэрыяле “Краёвага слоўніка ўсходняй Магілёўшчыны” І.К. Бялькевіча / І.В. Галавіна // Беларуская мова – галоўная гісторыка-культурная каштоўнасць нацыі і дзяржавы : (да 90-годдзя Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа) : зб. навук. арт. : у 2 ч. / Нац. Акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. Беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; пад агул. рэд. І. Л. Капылова; навук. рэд. : В. У. Міцкевіч, І. У. Ялынцава. – Мінск : Беларус. навука, 2021. – Ч. 1. – С. 107–111.
• Галуза, І.У. Язэп Драздовіч. Моўная і этнаграфічная спадчына : архіўныя матэрыялы / Ірына Галуза ; Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр. даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Я. Коласа, Цэнтр. навук. бібліятэка імя імя Я. Коласа. – Мінск : Беларус. навука, 2022. – 677 с.
• Климчук, Ф. Д. Диалектные типы Полесья на общеславянском фоне / Ф. Д. Климчук // Славянские этюды : сб. к юбилею С. М. Толстой. – М. : Индрик, 1999. – C. 214–227.
• Клімчук, Ф. Д. Гаворкі Берасцейска-Пінскага Палесся і Падляшша як вынік гістарычнага развіцця / Ф. Д. Клімчук // Pogranicze. – Lublin, 2003. – T. 4. – S. 245–256; карты № 1, 2.
• Клімчук, Ф. Д. Гаворкі Брэсцкай вобласці / Ф. Д. Клімчук // Беларуская дыялекталогія: матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. Акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., філ. «Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа» ; рэд. В. М. Курцова, Л. П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2016. – Вып. 4. – C. 219–231.
• Крывіцкі, А.А. Гаворкі беларускай мовы, пасляваенная сітуацыя і дынаміка маўлення ў Беларусі / А.А. Крывіцкі // Беларуская мова : Najnowsze dzieje języków slowiańskich. – Opole, 1998. – С. 55–104.
• Кунцэвіч, Л.П. Слуцкія гаворкі: асноўныя асаблівасці і дынаміка іх развіцця / Л. П. Кунцэвіч // Беларуская мова – галоўная гісторыка-культурная каштоўнасць нацыі і дзяржавы (да 90-годдзя Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа) : зб. навук. арт. : у 2 ч. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; пад аг. рэд. І.Л. Капылова; навук. рэд. В.У. Міцкевіч, І.У. Ялынцава. – Мінск : Беларус. навука, 2021. – Ч. 1. – С. 268–277.
• Курцова, В.М. Сучасная мясцовая гаворка на Лагойшчыне / В.М. Курцова // Бласлаўлёнай зямлі неўміручыя скарбы : Народная духоўная культура Лагойшчыны: у 3 кн. / пад агул. рэд. В. С. Новак (гал. рэд), А. А. Кастрыцы, С. А. Вяргеенка, В. К. Шынкарэнка; М-ва адукацыі РБ, Гом. дзярж. ун-т імя Ф. Скарыны. – Гомель, ГДУ імя Ф. Скарыны, 2013. – Кн. 1. – С. 208‒225.
• Курцова, В.М. Функцыянаванне i развiццё беларускіх дыялектаў у другой палове хх ‒ пачатку ххі стст.: беларускiя гаворкi Беласточчыны ў iншаславянскiм кантынууме / В.М. Курцова // Беларуска-польскія культурна-моўныя ўзаемадачыненні: ад гісторыі да сучаснасці: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культ., мовы і літ-ры, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа / навук. рэд. В. М. Курцова, Н. А. Снігірова, М. Jankowiak, М. Ostrówka. – Мінск : Беларуская навука, 2016. – С. 155–177.
• Курцова, В.М. Гаворкі Любаншчыны: месца на нацыянальным дыялектным ландшафце, ступень захаванасці / В.М. Курцова // Любаншчына на гісторыка-культурнай карце Беларусі : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі. Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа / навук. рэд. І.Л. Капылоў; адк. рэд. В.У. Міцкевіч, Ю.В. Маліцкі. – Мінск : Беларус. навука, 2023. – С. 81–167.
• Курцова, В.М. Беларускія гаворкі Падляшша: з назіранняў над марфалагічнымі асаблівасцямі, іх эвалюцыяй і ступенню захаванасці / В.М. Курцова // Беларуская дыялекталогія. Матэрыялы і даслед.: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; навук. рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2021. – Вып. 6. ‒ С. 103–123.
• Курцова, В.М. Беларускія народныя гаворкі як аснова сучаснай літаратурнай мовы і іх групоўка (нарыс) / В.М. Курцова // Нацыянальны атлас Беларусі / Гал. рэд. калегія: У.Р. Гусакоў [і інш.]; рэд. Атласа: Д.М. Курловіч, Г.П. Ляхава. – Мінск : Белкартаграфія, 2024. – С. 50.
• Мацкевіч, Ю.Ф. Марфалогія дзеяслова ў беларускай мове / Ю.Ф. Мацкевіч ; АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа. – Мінск : Выд-ва АН БССР, 1959. – 292 с.
• Лексічныя ландшафты Беларусі: жывёльны свет / навук. рэд. Ф. Д. Клімчук, І. Я. Яшкін. – Мінск : Навука і тэхніка, 1995. – 256 с.
• Трухан, Т. М. Намінацыі вячорак у беларускіх і рускіх народных гаворках / Беларуская лінгвістыка. – 2023. – Вып. 91. – С. 92–102.
• Трухан, Т. М. Намінацыі снавання нітак асновы: на матэрыяле дыялектных крыніц / Любаншчына на гісторыка-культурнай карце Беларусі : зб. навук. арт. / Нац. Акад. навук Беларусі. Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа / навук. рэд. І.Л. Капылоў; адк. рэд. В.У. Міцкевіч, Ю.В. Маліцкі. – Мінск : Беларус. навука, 2023. – С. 244–259.
• Хвіланчук, Ю.Л. Асаблівасці ўжывання часавых канструкцый ў мясцовых гаворках Беластоцкага рэгіёна / Ю.Л. Хвіланчук // Беларуская дыялекталогія : матэрыялы і даслед. : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; навук. рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. – Мінск : Беларус. навука, 2021. – Вып. 6. ‒ С. 126–133.
• Чабярук, А. І. Лічэбнік у беларускіх гаворках / А. І. Чабярук; АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; рэд. Р.І. Аванесаў. – Мінск : Навука і тэхніка, 1977. – 104 с.
• Шклярык, В.А. Мікратапанімія Усходняга Палесся ў кантэксце развіцця рэгіянальнай лексічнай сістэмы / В.А. Шклярык ; навук. рэд. І.Л. Капылоў. – 2-е выд. – Мінск : Беларус. навука, 2019. – 196 с.
• Яшкін, І.Я. Узаемадзеянне рознадыялектных сістэм: Фанетыка / І.Я. Яшкін ; Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; рэд. Н.Т. Вайтовіч. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1976. – 176 с.
• Яшкін, І.Я. Узаемадзеянне рознадыялектных сістэм: Марфалогія. Сінтаксіс / І.Я. Яшкін ; Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; рэд. А. І. Жураўскі. – Мінск : Навука i тэхнiка, 1980. – 103 с.

Лінгвагеаграфічны (картаграфічныя і інтэрпрэтацыйныя матэрыялы)

• Дыялекталагiчны атлас беларускай мовы / АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; пад рэд. Р.І. Аванесава, К. К. Крапівы, Ю.Ф. Мацкевіч. – Мінск : Выд-ва АН БССР, 1963. – Карты.
• Дыялекталагiчны атлас беларускай мовы. Уступныя артыкулы, даведачныя матэрыялы i каментарыi да карт / АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; пад рэд. Р.І. Аванесава, К. К. Крапівы, Ю.Ф. Мацкевіч. – Мінск : Выд-ва АН БССР, 1963. – 971 с.
• Лінгвістычная геаграфія і групоўка беларускіх гаворак / АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; пад рэд. Р.І. Аванесава, К. К. Крапівы, Ю.Ф. Мацкевіч. – Мінск : Навука і тэхніка, 1968. – 320 с.
• Лінгвістычная геаграфія і групоўка беларускіх гаворак / АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; пад рэд. Р.І. Аванесава, К. К. Крапівы, Ю.Ф. Мацкевіч. – Мінск : Навука і тэхніка, 1969. – Карты.
• Лексiчны атлас беларускiх народных гаворак : у 5 т. / пад рэд. М. В. Бірылы, Ю.Ф. Мацкевіч ; навук. рэд. Ф.Д. Клімчук, Я. М. Рамановіч, І.Я. Яшкін. – Мінск : Фонд фундамент. даслед. Рэсп. Беларусь : Кам. геадэзіі пры Савеце Міністраў Рэсп. Беларусь, 1993–1998. – Т. 1 : Раслiнны i жывёльны свет.
• Лексiчны атлас беларускiх народных гаворак : у 5 т. / Акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; пад рэд. М. В. Бірылы, Ю.Ф. Мацкевіч ; навук. рэд.: А. І. Чабярук, І.Я. Яшкін. – Мінск : Фонд фундамент. даслед. Рэсп. Беларусь : Кам. геадэзіі пры Савеце Міністраў Рэсп. Беларусь, 1993–1998. – Т. 2 : Сельская гаспадарка. – 1994.
• Лексiчны атлас беларускiх народных гаворак : у 5 т. / Акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; пад рэд. Ю.Ф. Мацкевіч ; навук. рэд. І.Я. Яшкін. – Мінск : Фонд фундамент. даслед. Рэсп. Беларусь : М-ва архітэктуры і будаўніцтва Рэсп. Беларусь, 1993–1998. – Т. 3 : Чалавек. – 1995.
• Лексiчны атлас беларускiх народных гаворак : у 5 т. / Акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; пад рэд. Ю.Ф. Мацкевіч ; навук. рэд.: Т. М. Трухан, І.Я. Яшкін. – Мінск : Беларус. рэсп. фонд фундамент. даслед. : М-ва фінансаў Рэсп. Беларусь : Кам. дзярж. знакаў, 1993–1998. – Т. 4 : Побыт. – 1997.
• Лексiчны атлас беларускiх народных гаворак : у 5 т. / Акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; пад рэд. Ю.Ф. Мацкевіч ; навук. рэд. В.М. Курцова, І.Я. Яшкін. – Мінск : М-ва фінансаў Рэсп. Беларусь : Кам. дзярж. знакаў, 1993–1998. – Т. 5 : Семантыка. Словаўтварэнне. Націск. – 1998.
• Общеславянский лингвистический атлас. Сер. лексико-словообразовательная / рэдкал. тома: Г. У. Арашонкава, Ф.Д. Клімчук, А.А. Крывіцкі (адк. рэд.), Л.П. Кунцэвіч (адк. рэд.), Т. М. Трухан ; гал. рэд. тома А. І. Падлужны. ‒ Минск, 2000. ‒ Вып. 3 : Растительный мир.
• Лінгвістычны мікраатлас Тураўшчыны / А.А. Крывіцкі [і інш.]; уклад.: Ф.Д. Клімчук [і інш.]; навук. рэд. Г.А. Цыхун. – Мінск : Беларус. навука, 2016. – 275 с.
• Лінгвагеаграфічныя карты № 2–9: Этнагенетычная групоўка беларускіх народных гаворак. Дыялекты і дыялектныя групы гаворак. Культурна-гістарычная групоўка беларускіх народных гаворак. Дыялектныя зоны. Карта. Паўночна-заходняя дыялектная зона; Карта. Паўднёва-ўсходняя дыялектная зона; Карта. Заходняя дыялектная зона; Карта. Усходняя дыялектная зона; Карта. Цэнтральная (сярэдняя) дыялектная зона; Карта. Назвы ягад. Буякі. Дурніцы; Карта. Назвы топкага балота // Нацыянальны атлас Беларусі / Гал. рэд. калегія: У.Р. Гусакоў [і інш.]; рэд. Атласа: Д.М. Курловіч, Г.П. Ляхава. – Мінск : Белкартаграфія, 2024. – С. 52–53 (лінгвагеаграфічныя карты падрыхтаваны В.М. Курцовай на аснове выданняў: ЛГ (1969), ЛАБНГ).
• Клімчук, Ф. Карта № 31 L 563, ‘железная часть плуга, которая подрезает землю снизу’ / Ф. Д. Клімчук // Общеславянский лингвистический атлас. Сер. лексико-словообразовательная / red. rada zväzku: A. Ferenčiková [atď.] ; ved. red.: A. Ferenčiková. – Братислава, 2012. – Вып. 4 : Сельское хозяйство. – С. 95.
• Міхайлаў, П. Карта № 30 L 561, ‘ручки плуга’ (Npl) / П. Міхайлаў, Ф. Клімчук // Общеславянский лингвистический атлас. Сер. лексико-словообразовательная / red. rada zväzku: A. Ferenčiková [atď.] ; ved. red.: A. Ferenčiková. – Братислава, 2012. – Вып. 4 : Сельское хозяйство. – С. 93.
• Клімчук, Ф. Карта № 31 L 563, ‘железная часть плуга, которая подрезает землю снизу’ / Ф. Д. Клімчук // Общеславянский лингвистический атлас. Сер. лексико-словообразовательная / red. rada zväzku: A. Ferenčiková [atď.] ; ved. red.: A. Ferenčiková. – Братислава, 2012. – Вып. 4 : Сельское хозяйство. – С. 95.
• Клімчук, Ф. Карта № 32 L 562, ‘часть плуга, которая откладывает землю на бок’ / Ф. Клімчук, А. Крывіцкі, П. Міхайлаў // Общеславянский лингвистический атлас. Сер. лексико-словообразовательная / red. rada zväzku: A. Ferenčiková [atď.] ; ved. red.: A. Ferenčiková. – Братислава, 2012. – Вып. 4 : Сельское хозяйство. – С. 97.
• Клімчук, Ф. Карта № 59 Sl 612, ‘хлеба, которые сеют осенью’ / Ф. Клімчук // Общеславянский лингвистический атлас. Сер. лексико-словообразовательная / red. rada zväzku: A. Ferenčiková [atď.] ; ved. red.: A. Ferenčiková. – Братислава, 2012. – Вып. 4 : Сельское хозяйство. – С. 153.
• Карта № 62 L 621, ‘цветет’ (о хлебах) / М. Антропаў, Ф. Клімчук [і інш.] // Общеславянский лингвистический атлас. Сер. лексико-словообразовательная / red. rada zväzku: A. Ferenčiková [atď.] ; ved. red.: A. Ferenčiková. – Братислава, 2012. – Вып. 4 : Сельское хозяйство. – С. 159.
• Карта № 81 L 678, ‘луг, ровное, покрытое травой пространство’ / М. Антропаў, Ф. Клімчук [і інш.] // Общеславянский лингвистический атлас. Сер. лексико-словообразовательная / red. rada zväzku: A. Ferenčiková [atď.] ; ved. red.: A. Ferenčiková. – Братислава, 2012. – Вып. 4 : Сельское хозяйство. – С. 197.
• Кривицкий, А.А. Славянские зональные диалектные различия в номинативной реализации Bufo и Rana и их формирование / А.А. Кривицкий // Общеславянский лингвистический атлас. Материалы и исслед. 1994–1996 : сб. ст. М. : Индрик, 2000. С. 25–50.
• Лексічныя ландшафты Беларусі: жывёльны свет / Акад. навук Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; навук. рэд. Ф.Д. Клімчук, І.Я. Яшкін. – Мінск : Навука і тэхніка, 1995.
• Лексiчны атлас беларускiх народных гаворак : аналітычныя і даведачна-інфармацыйныя матэрыялы / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; уклад., манаграф. раздзел і інш.: В.М. Курцова. ‒ Мінск : Беларус. навука, 2024. ‒ 537 с.

Вучэбная і іншая літаратура

• Нарысы па беларускай дыялекталогіі: вучэб. дапам / АН БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; пад рэд. Р.І. Аванесава. – Мінск : Навука і тэхніка, 1964. – 415 с.
• Крывіцкі, А.А. Падлужны, А.І. Фанетыка беларускай мовы: вучэб. дапамож. для філал. фак. ВНУ/ А.А. Крывіцкі, А.І. Падлужны. – Мінск : Вышэйш. шк., 1984. – 268 с.
• Крывіцкі, А.А. Падлужны, А.І. Практыкум па фанетыцы беларускай мовы: для ВНУ / А.А. Крывіцкі, А.І. Падлужны. – Мінск : Вышэйш. шк., 1989. – 221 с.
• Крывіцкі, А.А. Дыялекталогія беларускай мовы: дапам. / А.А. Крывіцкі. – Мінск : Вышэйш. шк., 2003. – 294 с.
• Крывіцкі, А.А. Што такое лінгвагеаграфія / А.А. Крывіцкі. – Мінск : Народн. асвета, 1986. – 72 с. (у суаўтарстве)
• Крывіцкі, А.А. Наша родная мова: навук.-папуляр. нарыс; 3-е выд., дапрац. / А.А. Крывіцкі. – Мінск : Народн. асвета, 1973. – 192 с.
• Кривицкий, А.А., Михневич А.Е., Подлужный, А. И. Белорусский язык для небелорусов / А.А. Кривицкий, А. Е. Михневич, А. И. Подлужный – Мінск : Вышэйш. шк., 1973. – 272 с.
• Кривицкий А.А., Подлужный, А.И. Учебник белорусского языка: для самообразования / А.А.Кривицкий, А.И.Подлужный. – Минск : Высш. шк., 1994. –349 с.
• Яшкін, І.Я. Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія / І.Я. Яшкін ; Акад. навук БССР, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа, Беларус. філіял Геагр. т-ва СССР ; рэд. М. В. Бірыла. – Мінск : Навука і тэхніка, 1971. – 256 с.
• Яшкін, І.Я. Грыбы ў традыцыйнай кухні беларусаў / І.Я. Яшкін. – Мінск : БелЭН, 1995. – 126 с.
• Яшкін, І.Я. Слоўнік беларускіх мясцовых геаграфічных тэрмінаў. Тапаграфія. Гідралогія / І.Я. Яшкін ; УА «Беларус. дзярж. пед. ун-т імя Максіма Танка», Адасобл. структур. падраздзяленне «Навук.-асветн. цэнтр», ГА «Беларус. геагр. т-ва». – Мінск : Беларус. навука, 2005. – 808 с.
• Яшкін, І.Я. Слоўнік беларускіх імёнаў / І.Я. Яшкін. – Мінск : Адукацыя і выхаванне, 2009. – 136 с.
• Яшкін, І.Я. Слоўнік беларускіх імёнаў і сямейна-родавых паняццяў / І.Я. Яшкін. – Мінск : Адукацыя і выхаванне, 2013. – 440 с.